เคยมั้ยครับ อยู่ดี ๆ ถูกเจ้าหน้าที่ค้นตัวในที่สาธารณะ หรือเข้าตรวจค้นในที่พักอาศัยของเราหรือของเพื่อน แล้วเคยนึกสงสัยกันบ้างมั้ยครับ ว่าจริง ๆ แล้ว เจ้าหน้าที่นั้นมีสิทธิที่จะทำแบบนั้นได้มั้ย ถ้าทำได้จะต้องมีระเบียบขั้นตอนอย่างไรบ้าง และกฎหมายได้คุ้มครองเรายังไงบ้าง ลองมาดูกันครับ

          โดยหลักการแล้ว รัฐธรรมนูญของประเทศไทยกำหนดสิทธิและเสรีภาพของคนไทยไว้อย่างชัดเจนแล้วว่า การ จับ คุมขัง ตรวจค้นตัวบุคคล หรือกระทำการอย่างใดอันกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพเหล่านั้นจะกระทำมิได้ นอกจากมีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ จะเห็นได้ว่า การค้นนั้นเป็นการละเมิดสิทธิส่วนตัวของบุคคล ดังนั้น ถ้าจะทำได้จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา ความอาญา

           การที่จะค้นได้นั้น จะต้องมีเหตุในการค้นด้วยนะครับ ไม่ใช่ว่านึกอยากจะไปค้นใครก็ยกพวกกันไปค้น กฎหมายระบุว่า ห้ามมิให้ค้นในที่รโหฐานโดยไม่มีหมายค้น เว้นแต่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นผู้ค้น ดังนั้น คนธรรมดา หรือคนที่ตำรวจขอความช่วยเหลือจึงไม่มีสิทธิที่จะค้นได้ และบุคคลที่กฎหมายให้อำนาจในการออกหมายค้นได้ ก็คือ ศาลนั่นเอง ทั้งนี้ศาลก็ต้องมีระเบียบปฏิบัติในการออกหมายค้นด้วย โดย เหตุที่จะออกหมายค้นได้ นั้น มีดังนี้

           1. เพื่อพบ และยึดสิ่งของซึ่งจะเป็นพยานหลักฐานประกอบการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณาคดี
           2. เพื่อพบ และยึดสิ่งของซึ่งมีไว้เป็นความผิด หรือได้มาโดยผิดกฎหมาย หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าได้ใช้หรือตั้งใจจะใช้ในการกระทำความผิด
           3. เพื่อพบ และช่วยบุคคลซึ่งได้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือกักขัง โดยมิชอบด้วยกฎหมาย
           4. เพื่อพบบุคคลซึ่งมีหมายให้จับ
           5. เพื่อพบ และยึดสิ่งของตามคำพิพากษาหรือตามคำสั่งศาล ในกรณีที่จะพบหรือจะยึดโดยวิธีอื่นไม่ได้แล้ว

           แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ก็ยังมี เหตุอย่างอื่นซึ่งกฎหมายระบุให้ตำรวจสามารถค้นได้โดยไม่ต้องมีหมายค้น ซึ่งเหตุดังกล่าวมีดังต่อไปนี้

           1. เมื่อมีเสียงร้องให้ช่วยมาจากข้างในที่รโหฐาน
           2. เมื่อปรากฏความผิดซึ่งหน้ากำลังกระทำลงในที่รโหฐาน
           3. เมื่อบุคคลที่ได้กระทำความผิดซึ่งหน้าขณะที่ถูกไล่จับหนีเข้าไป หรือมีเหตุอันแน่นแฟ้น ควรสงสัยว่าได้เข้าไปซุกซ่อนตัวอยู่ในที่รโหฐานนั้น
           4. เมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่า สิ่งของที่ได้มาโดยการกระทำความผิดได้ซ่อนหรืออยู่ในนั้น รวมทั้งต้องมีเหตุอันควรเชื่อว่า เนื่องจากการเนิ่นช้ากว่าจะเอาหมายค้นมาได้ สิ่งของนั้นจะถูกโยกย้ายเสียก่อน
           5. เมื่อที่รโหฐานนั้นผู้จะต้องถูกจับเป็นเจ้าบ้าน และการจับนั้นต้องมีหมายจับ

           ส่วนหลักในการค้นตัวบุคคลนั้น กฎหมายกำหนดว่า ห้ามมิให้ทำการค้นบุคคลใดในที่สาธารณสถาน เว้นแต่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นผู้ค้น โดยต้องมีเหตุอันควรสงสัยต่อไปนี้ร่วมด้วย คือ บุคคลนั้นมีสิ่งของในความครอบครองเพื่อจะใช้ในการกระทำความผิด หรือซึ่งได้มาโดยการกระทำความผิด หรือซึ่งมีไว้เป็นความผิด

        ในการค้นนั้น เจ้าพนักงานจะต้องแสดงความบริสุทธิ์ของผู้ค้นด้วยการแสดงตัว ชื่อหรือตำแหน่ง และยื่นหมายค้น แล้วทำการค้นต่อหน้าผู้ครอบครองสถานที่ หรือบุคคลในครอบครัวของผู้นั้น ถ้าไม่มี ให้ค้นต่อหน้าบุคคลอื่นอย่างน้อยสองคน และต้องทำการบันทึกรายละเอียดรวมถึงบัญชีสิ่งของที่ค้นหรือยึด แล้วให้บุคคลที่อยู่ร่วมด้วยในการค้นดังกล่าวลงลายมือชื่อรับรองไว้

           หากในระหว่างการค้นนั้น เมื่อเกิดมีการขัดขวาง หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่า บุคคลในสถานที่ค้นหรือจะถูกค้นจะขัดขวางถึงกับทำให้การค้นไร้ผล ผู้ค้นก็มีอำนาจควบคุมตัวผู้นั้นไว้เท่าที่จำเป็น ทั้งนี้ การค้นต้องกระทำโดยสุภาพ ไม่ก้าวร้าวและหากเป็นการค้นหญิงสาวจะต้องใช้ผู้หญิงทำการค้นเท่านั้น ทั้งนี้ การออกหมายค้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจับบุคคลใดจะกระทำมิได้ เว้นแต่จะมีหมายจับบุคคลนั้นประกอบด้วย

            คงได้ทราบกันไปแล้วนะครับ เกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการในการตรวจค้นของเจ้าหน้าที่ ทั้งการค้นในที่รโหฐานและการค้นร่างกาย ซึ่งหากเจ้าพนักงานไม่ได้ปฏิบัติตามนี้ก็ถือเป็นการละเมิดสิทธิและกระทำผิดกฎหมายอาญา หากผู้เสียหายเอาเรื่อง เจ้าพนักงานก็มีสิทธิรับโทษอาญาเหมือนกันครับ

กฎหมายระบุว่า ห้ามมิให้ค้นในที่รโหฐานโดยไม่มีหมายค้น เว้นแต่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นผู้ค้น

ถ้าเกิดตีความตามข้อนี้ก็หมายความว่าถ้ามันมากับตำรวจแล้ว ตำรวจก็เป็นคนค้นได้เหรอครับ
หรือว่ากับตำรวจเองก็ต้องมีหมายค้นมาเหมือนกัน อ่านแล้วงงๆแฮะ

 ขอบคุณมากคับ

แค่ตะโกนคงไม่พอครับ ที่ตามความเข้าใจผมนะครับ  มีเวลาเปิดปิดที่แน่นอน หรือ เปิดเป็นที่ สาธารณะ ปิดเป็นรโหฐาน ถ้าเปิดอยู่ตำรวจมีสิทธิ์ ค้น แต่เปิดลิ้นชักหรือที่ๆกั้นไว้ส่วนตัวไม่ได้ หากเราบอกให้ลูกค้าออกจากร้านแล้ว บอกว่าร้านปิดแล้ว หมายความว่า จากที่ สาธารณะ จะกลายเป็น รโหฐานทันที

ดีครับ